Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALATU’T-TATAVVU BAHSİ
DEVAM: 23. Gece Namazına İki Rekat Namazla Başlamak
Abdullah b. Hubşî el-Has’amî’den rivayet edildiğine göre, Nebi (s.a.v.)’e; “amellerin hangisi daha faziletlidir?” diye sorulmuş, (o da); “Kıyamı uzun olandır” buyurmuştur.
İzah:
Müslim, müsâfirîn; Tirmizî, salât; Nesaî, zekât; İbn Mâce, ikâme; Ahmed b. Hanbel, III, 302, 391, 412; IV, 385.
Bu hadis-i şerif kıyamın rükû’, sücûd ve kuûddan daha faziletli olduğunu söyleyenlerin delilidir.Bu hadisi İmamTirmizî de Câbir (r.a.)’den rivayet etmiştir. Tirmizî’nin rivayeti şu rneâidedir: “Resûlullah (s.a.J’e; “Hangi namaz daha faziletlidir?” diye soruldu, “Kunutu uzun olandır’ diye cevab verdi. İmam Tirmizî bu hadis ile ilgili olarak da şunları söylemiştir: “İlim ehli bu meselede ihtilâf etmişlerdir: Kimi namazda kıyamı uzatmanın rükû ve sücûdu çoğaltmaktan daha faziletli olduğunu söylemiş, kimi de rük’u ve sücûdu çoğaltmanın kıyamı uzatmaktan daha fa7Îlet!i olduğuna hükmetmiştir.”
Ahmed b. Hanbel, “Resûlullah (s.a.v.)’den bu mevzuda iki hadis rivayet edilmiştir” demişse de bu mevzuda bir hüküm vermemiştir.
İshâk b. Râhûye şöyle diyor: “Gündüz namazında efdal olan rükû’ ve sücûdu çoğaltmak, gece namazında ise kıyamı uzatmaktır. Ancak kişi her gece (Kur’ân’dan) bir cüz bitirmeyi adet edinmiş ise, burada rükû’u ve sücûdu çoğaltması bence daha hoştur. Çünkü hem cüz’ünü bitirmiş hem de fazla rükû ve sücud kazanmış olur.” Tirmizî der ki:
“İshak’ın bu sözü1 söylemesinin tek sebebi Resul-i Ekrem’in gece namazının bu şekilde vasıflandırılmış olmasıdır.”[el-Mübârekfûrî, Tuhfetü’l-ahvezi II, 399-400.]
Bu hadis kıyamın pükû ve sücûddan ve namazın diğer rükünlerinden daha faziletli olduğuna delâlet etmektedir. Nitekim İmam Şafiî de bu görüştedir. Hanefîlere göre kıraati ve dolayısıyla kıyarm uzatmak çok rükû ve secde yapmaktan evlâdır. Ancak Hanefîlerden İmam Ebû Yûsuf’a göre geceleyin okuduğu evradı olan kimsenin rekat adedini çoğaltması, evradı olmayanların ise, kıyamı uzatmaları efdaldir. imam Muhammed ise, çok rükû ve sücüd yapmanın efdal olduğunu söylemiştir.[Davudoğlu, Ahmed, Sahih-i Müslim terceme ve şerhi, IV, 209-210.]
imam Ahmed bu konuda sükûtu tercih etmiştir. Muhtasaru’l-Halil’de beyân edildiğine göre, İmam Mâlik’den bu konuda iki görüş rivayet edilmiştir:
Şevkânî’ye göre; kıyamın rüku ve secdeden daha faziletli olduğunu söyleyen kimselerin görüşü haktır ve hadisin zahirine daha uygundur. Bu hadisle daha önce geçen “öyleyse çok secde etmek suretiyle nefsin için bana yardımcı ol!” mealindeki 1320 numaralı hadis arasında herhangi bir çelişki yoktur. Çünkü sözü geçen hadis ve benzerleri secdenin faziletli olduğunu ifâde ettiği halde konumuzu teşkil eden Ebû Dâvûd hadisi ism-i tafdîl sigâsîyla kıyamın daha faziletli olduğunu ifâde etmektedir. “Kulun Allah’a yaklaştığı en faziletli şey secdedir”[Süyûtî, el-Câmiu’s-Sagîr, “ma tekarrebe” maddesi.] mealindeki hadise gelince, bu hadis her ne kadar secdenin daha faziletli olduğunu ifâde ediyorsa da mürsel ve zayıf olduğundan delil olma niteliği taşımaktan uzaktır. Konumuzu teşkil eden ve kıyamın daha faziletli olduğunu ifâde eden Ebû Dâvûd hadisi ise, sahih olduğundan mürsel hadise tercih edilir. Ayrıca, “Kulun Rabbine en yakın olduğu hâl secde hâlidir”[Müslim, salât; Nesâî, mevâkît; tatbik; Tirmizî, deâvât] mealindeki 875 no’lu hadisle aralarında bir çelişki olmaz. Çünkü bu hadis secdenin faziletini değil, secdede duanın kabule daha yakın olduğunu ifâde etmektedir.
Bu konuda Irakî de şunları söylemektedir: Kıyamı uzatmanın daha fazîletli oluşu, yalnız başına farz veya nafile kılan kimseler içindir. Bunun yanında cemâate namaz kıldıran imamın durumu bu hükmün dışındadır. Çünkü imamın uzun okuyarak namazı uzatması fazîlet değildir, imam için faziletli olan namazı hafif kıldırmaktır. Ancak cemaatin kıraatin uzatılmasını arzu etmeleri halinde kıyamı ve kıraati uzatması daha faziletlidir.
Daha önce geçen 875 numaralı hadiste yeterli açıklama bulunmaktadır.