Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
MENASİK BAHSİ
72. (Kurban Bayramının Birinci Günü Mina’da) Hutbe Ne Zaman Okunur?
Râfi b. Amr el-Müzenî dedi ki: Ben Resûlullah (S.A.V.)’i Minâ’da kuşluk vakti boz bir dişi katır üzerinde halk’a hitab ederken gördüm. Ali (r.a.) da O’ndan (işittiklerini yüksek sesle uzaktakilere) aktarıyordu. Halkın kimisi ayakta kimisi de oturmakta idi.
İzah:
Beyhakî, es-Sünenu’l-kübrâ, V, 140.
1954 numaralı hadis-i şerifte Resûlullah (S.A.V.)’in, bayramın birinci gününde irad ettiği hutbesini “el-Adbâ” isimli devesi üzerinde irad ettiği ifâde edilirken bu hadiste o günkü hutbeyi boz bir dişi katır üzerinde irad ettiğinin ifâde edilmesi bu iki hadis arasında bir çelişki bulunduğunu göstermez. Çünkü o gün Resûlullah’ın birden fazla hutbe irad etmiş olması mümkündür. Zira o sene Minâ’da 130.000 hacı adayı bulunuyordu ve hac tatbikatıyla ilgili açıklamalara her zamankinden daha çok muhtaçtılar. Her ne kadar Resül-i Ekrem’in konuşmasını belli aralıklarla yerleştirilen görevliler anında tekrarlayarak dalga dalga daha uzaklara iletiyorlar idiyse de, bu kadar büyük bir kalabalığın bütün konuşmaları eksiksiz olarak işitmeleri mümkün değildi. Bu sebeple o gün hutbelerin tekrar tekrar okunmasına şiddetle ihtiyâç vardı. Bu bakımdan Resûl-i Ekrem’in birçok defalar hutbe okumuş olması ve her hutbeyi de ayrı bir hayvan üzerinde okuması gayet tabiîdir.
Metinde geçen “kuşluk vakti” kelimesi Hz. Nebiin bu hutbesini zeval vaktinden önce okuduğunu gösterir ki bu da “Hutbeler ancak öğle namazından sonra okunabilir, bundan sadece Arafe günü Nemire Mescidinde okunan hutbe müstesnadır. Çünkü o mescidde biri öğle namazından önce biri de sonra olmak üzere iki hutbe okunur” diyen Şafiî ulemasının aleyhine bir delildir.[Sehârenfûrî, Bezlu’l-mechûd, IX, 269.]