Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
MENASİK BAHSİ
66. Hacc-ı Ekber Günü
İbn Ömer (r.a.)’den rivayet olunduğuna göre, Resûlullah (S.A.V.), Veda haccında: “Bu(gün) hangi gündür?” diye sordu. (Ashâb-ı kiram da): Kurban (bayramı) günüdür diye cevap verdiler. (Bunun üzerine): “Bu(gün) Hacc-i Ekber günüdür” buyurdu.
İzah:
Buhârî, hac; cizye, tefsîr süre; Tirmizî, fiten; İbn Mâce, menâsik; Ahmed b. Hanbel, III, 473; V. 412.
Cemre: Mekke’ye iki saat mesafede Minâ’da bulunan üç taş yığınına verilen isimdir. Bunlar Cemre-i Ülâ, Cemre-i Vustâ ve Cemre-i Akabe’dir. Buralarda yapılan taş atma işi haccın vâciblerindendir.
Atılan taşların adedi yetmiştir. Yedisi kurban bayramının birinci günü kalanları iki, üç ve dördüncü günleri atılır, Taşların teker teker her atılışında tekbîr getirilmesi gerekir, ileride bu konuya tekrar dönülecektir.
Hac fiillerinin çoğu nahr gününde yani bayramın birinci gününde toplandığı için bu güne “Hacc-ı Ekber” denmiştir. Şöyle ki akabe Cemresi, tıraş, kurban kesmek, tavaf-i ziyaret ve daha başka vazifeler bugün yapılır. Halk arasında yaygın olan “arafe günü cumaya rastlarsa, hacc-i ekber olur” rivayetinin aslı yoktur. Ancak arafe günü cumaya rastlarsa, o haccın yetmiş haccdan efdal olduğuna dair Cemü’I-fevâid isimli eserde mürsel olarak rivayet edilen bir hadis vardır.[Mübârekfârî, Tufetu’l-ahvezî, IV, 31.]
İbn Sîrîn’in beyânına göre Hacc-ı Ekber gününden maksat, Resul-i Ekrem’in Veda Haccındaki birinci bayram günüdür. Resûl-i Ekrem Efendimiz Veda hutbesini irâd etmiş ve o hutbede İslâm’ın anahatlarıyla bir özetini vermiştir. Kıymetli âlimlerimizden M.Zihnî Efendi de bu konuda şunları söylüyor: “Hac iki kısımdır: Hacc-i Ekber, Hacc-i asgar. Birincisi, İslam hacadır yani müslümanlara farz olan hacdır. İkincisi ise, umredir. Hacc-ı Ekber’in cuma gününe rastlaması dolayısıyle özel bir durum alması yoktur. Ancak cumaya rastlayan Arafe gününün fazlaca sevabı vardır. “Günlerin en üstünü Arefe günüdür. Bu gün cumaya rastlarsa, cuma günü dışında yapılan yetmiş hacdan efdaldir.” mealindeki hadis-i şerîfle bu husus açıklanmıştır.”[M. Zihnî, Ni’met-i İslâm,, 612.]