Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SUNNE BAHSİ
DEVAM: 8. Halifeler (Hakkında Gelen Hadisler)
Cabîr’den (rivayet edildiğine göre) Rasûlullah (s.a.v.) “Ağacın altında bana biat edenlerden hiçbir kimse cehenneme girmeyecektir.” buyurmuştur.
İzah:
Müslim. fedailu’s-sahabe; Tirmizi, menakıb; Ahmed b. Hanbel. III, 350; IV. IV, 83; V.433.
Bu hadis-i şerifte “Muhakkak ki sana biat edenler ancak Allah’a biat etmektedirler. Allah’ın eli onların ellerinin üstündedir…”[Feth 10] ayet-i kerimesinde medh edilen, Hudeybiye sulhunda, ağaç altında Hz. Nebie biat eden ashab-ı kiram kasdedilmekte ve onlardan hiçbirinin cehenneme girmeyecekleri müjdelenmektedir.
İslam tarihinde Rıdvan Biati diye anılan bu biat hicretin altıncı senesinde müslümanlarla Mekkeli müşrikler arasında Mekke’nin varoşlarındaki “Hudcybiye”de yapılmıştır.[Bak. Debbağolu Ahmed. Ansiklopedik Büyük İslam İlmihali, 225.]
Müslümanlar orada savaştan asla kaçmamaya veya Ölüme söz vererek Hz. Nebie biat etmişlerdir.[Bak. Yazır Muhammed Hamdi. Hak Dini Kur’an Dili, VI, 4413.]
Bu biatta bulunan sahabi sayısının 1400 ve 1500 olduğuna dair rivayetler varsa da Hafız İbn Kesir’in tahkikine göre 1400 dür.
Bilindiği gibi biat “mübadele akdi” anlamına gelir. Fakat sonraları devlet başkanına itaat ve sadakat bildiren ve el sıkma suretiyle yapılan ahitleşme anlamında kullanılır olmuştur.
İslam tarihinde ilk biat hadisesi, Akabe denilen yerde yapılmıştı. Yüce Allah Rıdvan biatında bulunanları Kur’an-ı Kerim’inde şöyle övmüştür: “Allah inananlardan, ağaç altında sana baş eğerek biat edenlerden andolsun ki razı olmuştur. Gönüllerinde olanı da bilmiş, onlara güvenlik vermiş, onlara yakın bir zafer ve ele geçirecekleri bol ganimetlerden bahsetmiştir.”[Feth 18-19]
Dört halife devrinde ve sonraki İslam devletlerinde halkın ileri gelenlerinin halifeye itaatlerini bildirmesine de biat denmiştir.
Biat halifenin tesbit edilmesinde kullanılan usullerden biridir. Bunda esas, seçme ehliyetine sahip alim, hakim, idareci ve halk biraraya gelmeleri mümkün olanların seçilme ehliyetini taşıyan bir kimseyi seçip ona biat etmeleridir. Hz. Ebu Bekir’in seçimi bu yolla olmuştur. Biata bütün halkın iştiraki şart olmadığı gibi birkaç kişinin biati da yeterli değildir.[Debbağoğlu, Ahmet, Ansiklopedik Büyük İslam İlmihali, s. 83.]