Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
EDEB BAHSİ
94. Aksırıpda “Elhamdülillah” Demeyen Kimse Hakkında
Enes (r.a.)’den demiştir ki: İki adam Nebi (s.a.v.)’in yanında aksırdı da, onlardan birine dua etti, diğerine etmedi. Bunun üzerine: Ey Allah’ın resulü (sen bu adamların ikisi de aksırdığı halde bunlardan) birine dua ettin, diğerine ise dua etmedin (bunun hikmetini açıklar mısınız)? diye soruldu da, (Hz. Nebi): “Çünkü bu Allah’a hamd etti (bu yüzden ben de kendisine dua ettim). Diğeri ise Allah’a hamd etmedi” cevabını verdi.
İzah:
Buhari, edeb; Müslim, zühd; Tirmizî, edeb; İbn Mâce, edeb; Darimî istizan ; Ahmed b. Hanbel, III, 100, 117, 176.
(Bu hadisi Ebu Davud’a rivayet eden Şeyhlerden) Ahmed: Birine dua ettin (anlamına gelen: şemmette ehadehüma) kelimesini yine aynı manaya gelen) “semette ehadehüma” şeklinde de (işitmiş olabileceğim) söylemiştir.
Taberânî’nin Mu’cem’indeki Sehl b. Sa’d hadisinden aksîrdığı halde Allah’a hamd etmediği için Hz. Nebiin duasından mahrum kalan kimsenin, Amir b. Tufeyl b. Malik b. Cafer b. Kilâb el-Faris olduğu anlaşılmaktadır.
Hadis-i şerif aksırdığı halde hamdetmeyen kimseye dua etmek gerekmediğine delâlet etmektedir.
İmam Nevevî bu konuda “aksırdığı halde hamdetmeyen kimseye dua etmek gerekmezse de hamdetmesinin gereğini kendine hatırlatmak müs-tehabdır. Bu suretle hem o hamdetmiş olur, hem de yanındakiler teşmitte bulunurlar. Bu emr-i bilma’ruf kabilindendir” demiştir.
Hafız İbn Hacer’in açıklamasına göre mevzumuzu teşkil eden hadisin hükmü umumididir. Binaenaleyh aksınnca Allah’a hamd etmeyen hiçbir kimseye dua etmek gerekmez. Nitekim bir hadis-i şerifte: “Biriniz aksırdığı zaman Allah’a hamdederse teşmit yapın, hamd etmezse ona teş-mitte bulunmayın”[Müslim, Zühd] buyurulmuştur.
Yine Hafız İbn Hacer’in açıklamasına göre “Aksırdığı halde Allah’a hamd etmeyen kimseye teşmit edilmeyeceği konusundaki yasağın haram mı yoksa kerahet-i tenzihiyye mi ifade ettiği meselesinde ulema ihtilafa düşmüşlerdir. Cumhuru ulemaya göre bu yasak kerâhet-i tenzihiyye ifade etmektedir.
Malikî ulemasından İbn el-Arabî de teşmilin sadece aksırınca hamdeden kimseler için meşru kılındığını söylemiştir.”