Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
EDEB BAHSİ
DEVAM: 160-161. Geceleyin (Evlerde Yanmakta Olan) Ateş(Ler)İ Söndürme Hakkında (Gelen Hadisler)
Hz. İbn Abbas’dan demiştir ki: Bir fare gelip (yanmakta olan) bir fitili sürümeye başladı ve onu getirip Rasûlullah (s.a.v.)’in önüne (yani) üzerinde oturmakta olduğu küçük bir hasırın üzerine attı da hasırda dirhem büyüklüğünde bir yer yandı. Bunun üzerine (Hz. Nebi): “Yatacağınız zaman lambalarınızı söndürünüz. Çünkü şeytan bu fare gibilerine böyle işler işlemeye önderlik eder de (o fare gibi şeylerle) sizi yakar” buyurdu.
İzah:
Buhari, eşribe, bedu’l-halk; Müslim, eşribe; Tirmizi, et’ime; İbn Mace,eşribe; Muvatta, sıfatünnebiyy; Ahmed b. Hanbel, II, 363, II, 301, 374, 386, 395, V, 82, 262.
Humre : Bir kişinin, üzerine ancak secde edebileceği kadar bir boyu olan hasırdır. Yahutta diğer bitkilerden örülmüş küçük bir seccadedir.
Metinde, sözü geçen fareden maksat, ev faresidir. Buna insanlara yaptığı zarardan dolayı “füveysika:fasıkçık” denir.
Bilindiği gibi fasık; “doğru yolun dışına çıkan” demektir. Söz konusu ev fareleri de insanlara verdikleri bu zararlarından dolayı bu ismi almışlardır.
Fahr-i kâinat efendimiz, bu zararlardan dolayı onların Harem sınırları içinde de Harem sınırları dışında da öldürülmelerini emretmiştir.
Kemâleddin Dümeyrî’nin Hayatü’l-Hayvan isimli kitabında rivayet ettiğine göre “Nebi (s.a.v.) bir gece uyanmış da bir farenin lambanın yanmakta olan fitilini sürükleyerek bu fitille evi ateşlemek istediğini görmüş, bunun üzerine kalkıp onu öldürmüş, sonra da Harem sınırları içinde ve dışında onu öldürmeyi helâl kılmış.” Ancak Münzirî’nin açıklamasına göre senedinde Amr b. Talha isimli kimliği meçhul bir ravi bulunduğu için bu rivayet zayıftır.
Bu mevzuda Buhari’nin Hz. Câbir b. Abdillah’dan rivayet ettiği bir hadisin meali şöyledir: “Muhakkak ki şu küçük fasıklar bazan (yanmakta olan) bir fitili sürükleyerek bütün bir ev halkını yakar.”[Buhari, bedu’l-halk, istizan; Tirmizî, edeb, Ahmed b. Hanbel, II, 388.]
Buhari’nin bu hadisini Müslim de şu manaya gelen lâfızlarla rivayet etmiştir: “Muhakkak ki küçük fasık ev sakinlerinin üzerine evlerini yakar.[Müslim, eşribe]
Taberî’nin açıklamasına göre, Hz. Nebi’in bu tavsiysine uymayan bir kimsenin evinde çıkacak bir yangın sebebiyle malına ya da canına bir zarar gelecek olursa sorumlusu ancak kendisi olur.