Sünen-i Ebu Davud – SÜNEN EBU DAVUD

SÜNEN EBU DAVUD

İTK BAHSİ

DEVAM: 6. kölenin çalıştırılamayacağını rivayet eden kimseler (in rivayet ettiği hadisler)

İbn et-telîbb’in babasından rivayet olunduğuna gör; Bir adam, kölesi üzerinde bulunan hissesini azad etmiş de Nebi (s.a.v.) ona (kölenin kalan kısmının değerini) ödetmemiş.

Ahmet (b. Hanbel ravi) el-Telibb’i kasdederek, dedi ki: O’ (nun ismi) ta iledir. Şu’be peltek olduğu için ta ile sa harfini ayırdedememiş (ve bir­birine karıştırmış)tır.

İzah:

Buhari, ilk; Müslim eymân; Ebû Dâvûd, nikâh; Tirmizî, nikâh; Nesâî . nikâh, . talâk; Ahmed, b. Hanbel, I, 447, II, 11, IV. 280 .re.

Fakat İbn Reslan’ın Müctebâiyye nüshasının haşiyelerinde ve Münzirî’nin üzerinde çalıştığı nüshanın haşiyesinde bu başlık “Kölenin çalıştın-lamayacağı” anlamına gelen bir cümleden oluşmaktadır.

3934-3936 numaralı hadis-I şeriflerin şerhinde de açıkladığımız gibi, ortaklardan biri tarafından yarısı azad edilen bir kölenin diğer yansı diğer ortak tarafından azad edilmeyince, kölenin kalan kısmının değerini sahih­lerine ödeyerek azad etme görevi de yine ilk yansım azad eden kimseye düşer. Fakat bu parayı ödemeye gücü yetmezse o zaman nasıl hareket edi­leceği ulema arasında ihtilaflıdır.

İmam Malik ile İmam Şafii ve İmam Ahmed’e göre, bu parayı kölenin ilk yansını azad eden kimse ödemekle mükelleftir; bu parayı ödemediği takdirde parayı temin etmek için köleyi çalıştıramaz.

İmam Ebu Hanife’ye göre ise, kölenin ilk yarısını azad eden kimse fa-kirse ikinci yarısını da azad etmek için köleyi çalıştırabilir. Nitekim bir önceki babda geçen hadisler de bu görüşü açıkça ifade etmektedir. Her ne kadar 3948 numaralı hadis-i şerifte Hz. Nebiin, bir kölenin bir kıs­mını azad eden bir kimseyi diğer kısmını da ödemekle mükellef tutmadı­ğına dair bir ifade varsa da, bu ifadeden o kimsenin kölenin kalan kısmı-nı ödemesi gerekmediği manası çıkmaz.

Çünkü Hz. Nebi o kimseyi fakirliğinden dolayı bu parayı öde­mekten muaf tutmuş olabileceği gibi, ortaklar vela hakkının ona geçme­mesi için bu parayı onun ödemesine razı olmadıklarından dolayı bu kişi­yi söz konusu parayı ödemekle mükellef tutmamış da olabilir.