Sünen-i Ebu Davud – SÜNEN EBU DAVUD

SÜNEN EBU DAVUD

TALAK BAHSİ

20-21. Hürriyetine Kavuşan Bir Cariyenin Nikahını Feshetme Muhayyerliği Ne Kadar Sürer?

Aişe (r.anha)’dan rivayet edildiğine göre, Berîre, Ebû Ahmed ailesinin bir kölesi olan Muğîs’in yanında (onun nikahlısı olarak) kalmakta iken hürriyetine kavuşturulmuş. Bunun üzerine; Rasûlullah (s.a.v.) onu muhayyer bırakmış ve ona (kocan) “Sana yaklaşacak olursa, muhayyerliğin kalmaz” buyurmuş.

İzah:

Tirmizî, reda’: Muvatta, talak; Ahmed b. Hanbel IV, 65; V, 78.

Burada Hz. Muğîs’in “Ebu Ahmed ailesinin bir kölesi” olduğu ifâde edilirken Tirmizî’nin rivayetinde Muğîre oğullarının kölesi olduğu ifâde edilmektedir. Hafız İbn Hacer’e göre senedi itibariyle Tirmizî’nin rivayeti daha sahihtir.[İbn Hacer, Fethü’l-Bâri, XI, 330.]

Mevzumuzu teşkil eden bu hadis-i şerifin zahirinden “Bir köle ile evli iken hürriyetine kavuşan bir cariyenin, nikahını feshedip etmemekte mu­hayyer olduğu ve bu muhayyerliğin hürriyete kavuştuğu andan itibaren kocasının kendisiyle cinsi münâsebette bulunmasına kadar devam ettiği” anlaşılmaktadır. Nitekim îmam Mâlik ile İmam Ahmed, el-Evzai, ez-Zührî, Süleyman b.Yesar Nâfi ve Katâde de bu görüştedirler. Delilleri ise, mev-zumuzu teşkil eden Ebu Davud hadisiyle imam Ahmed’in rivayet ettiği şu hadis-i şeriftir:

(tel-Hasen b. Amr b.Umeyye dedi ki Nebi (s.a.v.)den hadis riva­yet eden kimselerden işittiğime göre Rasûl-i Ekrem (şöyle) buyurmuş: “Hür­riyetine kavuşan bir câriye, kocası kendisiyle cinsi münâsebette bulunun­caya kadar nikahını feshetmekte muhayyerdir. Fakat kocası onunla cinsi münâsebette bulunacak olursa, (bir daha) muhayyerlik hakkı yoktur.”[Tirmizî, reda’; Muvatta, talak; Ahmed b. Hanbel, IV, 65; V, 78.]

Hanefi ulemasına göre ise bu muhayyerlik cariyenin hürriyetine ka­vuştuğu meclis devam ettiği sürece devam eder. Bu meclisin değişmesiyle muhayyerlik .süresi sona erer. Ayrıca cariyenin muhayyerlik süresi içerisin­de kocasını seçmesiyle de bu muhayyerlik sona ermiş olur. Artık meclisin devam etmesi onun muhayyerlik hakkını geri getiremez. Bu mevzuda İmam Şafiî’den iki görüş rivayet edilmiştir:

1. Câriye hürriyetine kavuştuğu andan itibaren üç gün muhayyerdir. Bu süre içerisinde isterse nikahını fesheder, isterse nikahının devamına ka­rar verir.

2. Hürriyetine kavuştuğunu öğrendiği an muhayyerdir. O anda nikahı feshetme veya devam ettirme şıklarından birine karar verme durumunda­dır. Bu kararı vermeyecek olursa, muhayyerlik hakkını kaybeder.