Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
TALAK BAHSİ
DEVAM: 9-10. Karısını Üç Talakla Boşayan Kimsenin Bir Daha Karısına Dönmesi Neshedilmiştir
Mücâhid’den; demiştir ki: Ben İbn Abbas’ın yanında idim ona bir adam gelip; Karısını (bir defada) üç talakla boşadığını söyledi. Bunun üzerine (İbn Abbas) susa kaldı. Ben de o kadını kocasına geri göndereceğini zannettim. (Bir süre) sonra (şöyle) konuştu:
Biriniz tutuyor (karısını) boşayarak bîr ahmahlık yapıyor sonra da, İbn Abbas, İbn Abbas, diye feryad ediyor. Oysa yüce Allah “Kim Allah’tan korkarsa (Allah) ona bir çıkış (yolu) yaratır.”[Talak 2] buyuruyor. Sen ise (bir defa üç talak verirken) Allah’dan korkmadın. Binaenaleyh ben sana bir çıkış (yolu) bulamam (sen bu şekilde hareket etmekle) Rabbine isyan ettin, hanımın da senden (üç talakla) boş oldu. Halbuki yüce Allah “Ey Nebi, kadınları boşadığınız zaman -iddetlerinin önünde- boşayınız.”(Talak 1.) buyuruyor.
Ebû Dâvûd dedi ki: “Bu hadisi Humeyd (b. Kays) el-A’rac ile (Yusuf b. Süleyman el-Mahzumî isimli) bir başka râvi de Mücahid vasıtasıyla İbn Abbas’dan rivayet etti(ler).
Şu’be (b. el-Haccâc) da -Amr b. Mürre, Said b. Cübeyr zinciriyle İbn Abbas’dan rivayet etti.
Eyyûb (b. Keysan) ile İbn Cüreyc de (ikisi birden) bu hadisi İkrime b. Halid- Said b. Cübeyr zinciriyle İbn Abbas’dan rivayet etti(ler).
İbn Cüreyc de Abdülhamid b. Rafi ve Ata zinciriyle İbn Abbas’dan rivayet etti.
A’meş ise bunu (bir defa) Malik -Haris yoluyla ve (bir defa da) İbn Cüreyc- Amr b. Dinar yoluyla (olmak üzere iki defa) İbn Abbas’dan rivayet etti. (Bu hadisi bizzat İbn Abbas’ın ağzından işiterek nakleden Mücâhid Said b» Cübeyr, Ata, Malik b. Haris ve Amr b. Dinar gibi yukarıda adı geçen râvilerin) tümü (bir defada verilen) üç talak hakkında (İbn Abbas’tan yaptıkları rivayetlerde şu sözü) söylediler: “İbn Abbas (bir defa verilen) üç talakı geçerli kıldı ve (kendisine gelen adama hitaben) -aynen İsmail’in Eyyüb vasıtasıyla Abdullah b. Kesir’den naklettiği (2197 numaralı) hadisfte de anlatıldığı) gibi (karın) “senden boş oldu” dedi.
Ebû Dâvud dedi ki; Hammâd b. Zeyd de Eyyûb -İkrime zinciriyle İbn Abbas’tan (şu sözü) rivayet etti; (Sen karına) bir ağızla; “sen üç talakla boşsun” dersen, o bir (talak)dır.
Bu hadisi İsmail b. İbrahim de Eyyüb vasıtasıyla İkrime’den rivayet etti. (Bu rivayette) şu (bir defada verilen üç talakın bir talak olduğunu ifade eden söz, İbn Abbas’ın değil de) (İkrime’nin) sözü (olarak geçmekte)dir. (İsmail b. İbrahim bu rivayetinde) İbn Abbas’dan bahsetmemiştir.
Sadece Ebû Dâvûd rivayet etmiştir.
İzah:
Musannif Ebû Davud’un Mücâhid vasıtasıyla İbn Abbas’dan rivayet ettiği bu hadis-i şerif bir defa da verilen üç talakın üçünün de geçerli olduğunu ve bu şekilde verilen talakdan sonra artık erkeğin kadına dönemeyceğini ayrıca sünnet olan talakın temizlik döneminde temasta bulunmadan verilmekle gerçekleşeceğini ifade etmektedir. Metinde geçen : bundan böyle onları iddetlerini gözeterek boşayın”[Talak 1] âyet-i kerimesi bunu ifade eder. Her ne-kadar bu âyet-i kerimede metinde Hz. İbn Abbas’ın kıraatine uygun olarak : onları id deUerinin önünde boşayın” şeklinde rivayet edilmişse de aslıda bu iki kıraat arasında netice itibariyle bir fark yoktur. Bu meseleyi M. Hamdi Elmalı şöyle açıklar: “Bu iki mana ise mütelâzimdir. Çünkü hayzın önü, istikbali, gayesi tuhur (temizlik)dir. Abdullah b. Mesud hazretleri bu mânâyı “… : cima’da bulunulmamış olan temizlik hâli” diye ifade ederken İbn Abbas hazretleri de “…iddetlerinin önü” şeklinde ifâde etmiştir. Hz. İbn Abbas ile Hz. İbn Me-sud’un bu açıklamalarından çıkan netice şudur: “Kadınlarınızı sayılı hayız günlerinin önünde yakınlık yapılabilecek olup da yapılmamış olan temizlik halinde temiz olarak boşayımz.” Ulema ancak bu mânâya uygun olarak yapılan talakın sünnî olabileceğinde ittifak etmişlerdir.[M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’ân Dili, VII, 5051.]
Musannif Ebû Dâvud bu hadis-işerifinsekiz ayrı rivayetini nakletmiş-tir. Bu haberlerden 1. Mücâhid, 2. Said İbn Cübeyr, 3. Said b. Cübeyr, 4. Ata, 5. Malik b. el-Haris, 6. Amr b. Dinar tarafından nakledilen ilk altısında Hz. İbn Abbas’ın bir defada verilen üç talakın üçünün de muteber sayıldığı görüşünde olduğu ifade edilirken İkrime’nin Hz, îbn Abbas’dan rivayet ettiği yedinci haberde Hz. İbn Abbas’ın bir defada verilen üç talakın bir talak sayıldığı Eyyûb’un İkrime’den rivayet ettiği haberde de, Hz. İkrime’nin bir defada verilen üç talakın bir talak sayıldığı ifadesi yer almaktadır.
Fıkıh ulemasının bu mevzu ile ilgili görüşlerini bir numara önceki hadisin şerhinde açıkladığımızdan burada tekrara lüzum görmemekteyiz.