Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
129-130. Bir Surenin İki Rekatta Da Okunması
Muaz b. Abdillah el-Cuhenî’nin naklettiğine göre Cuheyne’li bir adam; “Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem)’i sabah namazının her iki rekatinde de Zilzal Suresi’ni okurken işittiğini” söylemiş ve “unutarak mı, yoksa bile bilemi okudu bilemiyorum” demiştir.
AÇIKLAMA: Bu hadis-i şeriften anlaşıldığına göre Nebi (s.a.v.) Zilzal Suresini bir kere birinci rekatta bir kere de ikinci rekatta olmak üzere sabah namazında iki kere okumuştur. Ancak Resulullah (s.a.v.) devamlı olarak her rekatta ayrı bir sure okuduğunu bilen Cüheyne’Li sahabî ilk defa olarak Resul-i Ekrem’in sabah namazında bir sureyi iki defa okuması karşısında “Acaba bilerek mi, böyle yaptı, yoksa unutarak mı?” diye tereddüde düşmüştür. Bu durumda Resul-i Ekrem (s.a.v.) eğer, bir surenin iki rekatta da okunabileceğinin caiz olduğunu göstermek için bile bile böyle yaptıysa, bunun herkes için caiz olduğu anlaşılır. Fakat unutarak böyle hareket etmişse, o zaman aynı sureyi iki rekatta da okumanın ümmet için meşru kılınmadığı fakat unutarak okumanın namaza bir zarar vermediği ortaya çıkar.
Ancak bu gibi durumlarda Resul-i Ekrem’in her hareketinin ümmet için meşruluğunu kabul etmek gerekir. Çünkü Fahr-i Kainat’ın her hareketinde asıl olan unutmak değil, şuurluluktur. Unutmak ise, arizi bir haldir. Nitekim bu görüşten hareketle Mecelle’nin 9. maddesi şöyle tespit edilmiştir: “Sıfat-ı arızada asl olan ademdir.’* Bu durumda Resul-i Ekrem sabah namazının her iki rekatında da Zilzal Suresini unutarak değil, bile bile okumuştur. Ancak aksine bir delil bulunursa o zaman unuttuğuna hükmedilebilir.
Nitekim Ashab-ı Kiram Resul-i Zişan’ın da unutabileceğine hükmetmişlerdir. İleride gelecek olan 1020 numaralı hadis de buna delalet etmektedir. Fakat bu unutma ResuM Ekrem’in tebliğ görevinin dışında söz konusu olabilir. Dinî bir esası bir Nebi olarak tebliğ ederken yanılacak olursa, vahyle uyarılır. Kendi haline bırakılmaz. Kendi beşeri davranışları ve hüviyeti içerisinde yanılma konusunda diğer insanlardan farksızdır. Bu hadisin bir ravîsinin bilinmemesi hadisin sıhhatine zarar vermez.Çünkü bu zat sahabedir. Sahabelerin ise, hepsi adaletlidir.
BAZI HÜKÜMLER
1. Nebi (s.a.v.)’in beşer olarak unutması caizdir.
2. Bir sureyi bir namazda tekrar tekrar okumak caizdir. Nitekim Hanbeli ve Hanefi mezheplerinin meşhur görüşü de budur. Maliki mezhebine ve Hanefi mezhebinden bazı alimlere göre ise, kerahetle caizdir. Şafii mezhebine göre ise, bir namazda aynı sureyi tekrarlamak evla olanı terk etmek demektir.