Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 125-126. Son İki Rekatte (Kıraati) Kısa Tutmak
Ebu Said el-Hudrî’den; demiştir ki: Biz Nebi (Sallallahu aleyhi ve Sellem)’in öğle ve ikindi (namazlarındaki) kıyamını tahmin ederdik. Öğlenin ilk iki rekatındaki kıyamını (mesela) elif lam mim tenzîl… Secde suresi kadar, (yani) otuz ayet miktarında olduğunu tespit ederdik. Son iki rekattaki kıyamını da bunun yarısı kadar tahmin ederdik, İkindi (namazının) ilk iki rekatındaki kıyamını öğlenin son iki rekatı kadar tahmin ederdik. İkindinin son iki rekatındaki kıyamını da öğlenin son iki rekatının yarısı kadar tahmin ederdik.
Diğer tahric: Müslim, salat; Nesaî, salat; Ahmed b. Hanbel, I, 322; III, 2.
AÇIKLAMA: Bu hadis-i şerif öğle ve ikindi namazlarının ilk iki rekatlarında ne kadar Kur’an okunacağını, kıyamın ne kadar uzatılacağını beyan etmektedir. îmam Nevevî diyor ki; “Ulemanın beyanına göre Resul-i Ekrem (Sallallahu aleyhi ve Sellem), namazı cemaatin durumuna göre uzun veya kısa kıldırırdı. Bazan namazı uzatmak istediği halde çocuk ağlaması gibi bir sebepten dolayı kısa keserdi.”
Bazıları Resul-i Ekrem’in genellikle namazı uzatmadığını, namazı uzatmasının pek nadir olduğunu söylerler ve “uzun kıldırması bunun caiz olduğunu göstermek için, hafif kıldırması da efdal olduğunu bildirmek içindir” derler. Gerçekten Resulullah (s.a.v.)’in cemaat içinde hasta, zayıf ve iş-güç sahibi kimselerin bulunduğunu sebep göstererek, namazı uzatmayı emretmesi de bunu gösterir. Netice olarak “sünnet olan namazı kısa kıldırmaktır” denebilir. Hadis-i şeriften anlaşılıyor ki, Sahabe-i kiramın tahminine göre Resul-i Zîşan Efendimiz öğle namazının ilk iki rekatında Elif-Lam-Mim… (Secde Suresi) uzunluğunda otuz ayet, son iki rekatında ise, ilk iki rekatta okuduğunun yarısı yani on beş ayet kadar okurmuş. İkindi namazının ilk iki rekatında ise, öğle namazının son iki rekatında okuduğu kadar on beş ayet son iki rekatında da bunun yarısı kadar okurmuş.
BAZI HÜKÜMLER
1. Bütün namazlarda ilk rekatın ikinciden uzun tutulacağını söyleyenler bu hadis-ı şerifi delil getiriyorlar. Nitekim İmam Şafii de bu görüştedir. Bazıları bütün rekatların birbirine eşit olacağını söylemişlerdir. İmam Ebu Hanife ile Ebu Yusuf’a göre yalnız sabah namazının ilk rekatı ikinci rekatından uzun tutulur. İkinci rekatı birinci rekattan uzun tutmak ise, ulemanın ittifakıyla mekruhtur. Yalnız İmam Malik’in bunda bir sakınca görmediği rivayet olunur. Bir kimse gizli okunacak namazda unutarak aşikar ve aşikar okunacak namazda gizli okursa, İmam Ebu Hanife’ye göre, vacibi terk ettiğinden sehv secdesi lazım gelir.
2. İkindi namazında okunan ayetlerin uzunluğu, öğle namazında okunan ayetlerin uzunluğunun yarısı kadardır. Öğle namazının ilk iki rekatında on beş, son iki rekatında da bunun yarısı kadar okunur.
3. Öğle ve ikindi namazlarının üçüncü ve dördüncü rekatlarında da Kur’an okunur. Öğle namazlarında ikindiye nispetle daha uzun Kur’an okunmasındaki hikmet, öğle vaktinin uyku vakti olmasındandır. Birinci ve ikinci rekatlarda uzun sureler okunmak suretiyle namaza ve özellikle ilk iki rekata yetişmeleri sağlanmış olur. Üçüncü ve dördüncü rekatlarda Resul-i Ekrem’in Kur’an okuması bunun sünnet olduğunu beyan için değil de, caiz olduğunu beyan içindir. Hanefilerin görüşü budur. Çünkü Resul-i Ekrem öğle ve ikindi namazlarının son iki rekatında sadece Fatiha okurdu. Cabir b. Abdullah hadisi buna delildir.