Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
ZEKAT BAHSİ
DEVAM: 40. Kişi’nin, Bütün Malını Tasadduk Etme Ruhsatı
Eslem (r.a.)’den; demiştir ki: Ömer b. el-Hattâb’ı şöyle söylerken işittim: Resûlullah (s.a.v.) bir gün bize sadaka vermemizi emretti. Bu (emir) bende mal bulunan bir zamana rastladı. (Kendi kendime) “bir gün Ebû Bekr’i geçersem işte bugün geçerim” dedim ve malımın yarısını getirdim. Resûlullah (s.a.v.): “Ailene ne bıraktın?” dedi. Ben de: Bu kadarını, dedim. Ebû Bekir de malının hepsini getirdi, sonra Resûlullah (s.a.v.) O’na: “Ailene ne bıraktın?” dedi. O da: Onlara Allah ve Resulünü bıraktım dedi. (O’na); Bundan sonra seninle hiçbir şeyde asla yarışmam, dedim.
İzah:
Tirmizî, menâkıb
Hadiste geçen ifâdesindeki edatının nâfiye olma ihtimali olduğu gibi şartiyye olma ihtimali de vardır. Terceme şartiyye olmasına göre yapılmıştır. Şartın cevâbı mah-zuf olup makabli ona delâlet etmektedir. Nâfiye oluşuna göre ise, tercemesi şöyle olur:
“Bugün Ebû Bekri geçeyim, (daha önce) hiçbir gün onu geçemedim.”
Hadis-i şerifte görüldüğü üzere Ebû Bekir (r.a.)’in bütün malını tasadduk etmesine, Peygamber (s.a.v.) karşı çıkmamış, bundan önceki hadislerde geçtiği üzere altın ve elbiseyi reddettiği gibi Ebû Bekr’in sadakasını reddetmemiştir. Çünkü Resûlullah (s.a.v.) onun kuvvetli imanını, güzel sabrını ve Allah’a tevekkülünü biliyordu.
Bu hadis, sıhhati yerinde, akh başında, borçsuz ve varsa bakmakla yükümlü olduğu kimselerle beraber darlığa sabırlı olan bir kimsenin bütün malını tasadduk etmesinin caiz olduğuna delâlet etmektedir. Bu şartlardan birisi bulunmazsa, malın tümünü tasadduk etmek mekruh olur. Müstehap olan, malın üçte birini tasadduk etmektir. Cumhur, bu görüştedirler. İmam Mâlik ve Evzâî’ye göre, ancak malın üçte birini tasadduk etmek caizdir. Bütün malını sadaka olarak veren bir kişiye üçte ikisi iade edilir.
Hadis, sadakanın ve sadakaya teşvik etmenin faziletine, Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer’in üstünlüklerine, onların hayır işlemeye düşkünlüklerine delâlet etmektedir.