Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
ZEKAT BAHSİ
DEVAM: 22. Zekatı Vaktinden Önce Vermek
Ali (r.a.)’den rivayet edildiğine göre Abbâs (r.a.), zekâtın vaktinden önce verilmesini Peygamber (s.a.v.)’e sordu da Resûlullah (s.a.v.) ona bu hususta ruhsat verdi, -bir rivayette- Ali, “ona bu hususta izin verdi” dedi.
Ebû Dâvûd dedi ki: Bu hadisi Hüşeym, Mansur b. Zâzân’dan, O’da Hakem’den, o da el-Hasan b. Müslim’den, o da Peygamber (s.a.v.)’den rivayet etmiştir. Hüşeym’in hadisi daha sahihtir.
İzah:
Tirmizî, zekât; İbn Mâce, zekât; Ahmed b. Hanbel, I- 104; Dârimî, zekât; Dârekutnî, es-Sünen, II, 123; Hâkim, el-Mustedrek, III, 332; Beyhakî, es-Sünenü’l-kübrâ, IV, 111.
Zekâtın vakti, malın üzerinden bir yıl geçmesidir. Bu süre ticaret mallarına mahsustur. Hurma, üzüm ve hububat gibi toprak ürünlerinin zekât vakti ise, elde edilip toplandıkları zamandır. Binaenaleyh bunların üzerinden yılın geçmesi söz konusu değildir. Geniş bilgi için 1573 no’lu hadisin açıklamasına bakınız.
Bu hadis yıl tamamlanmadan önce zekâtın verilmesinin caiz olduğuna delâlet etmektedir. Hanefî, Şafiî ve Hanbelîler bu görüştedirler. Bunlara göre, zekâtı vaktinden önce verilecek olan malın nisaba ulaşmış olması ve bu nisabı yıl boyunca koruması şarttır.
Süfyan es-Sevrî, Dâvûd ve Hasan el-Basrî’ye göre yıl dolmadan zekât vermek caiz değildir. Bunların delilleri:
a. İbn Mâce’nin Âişe (r.anhâ)’den merfû olarak rivayet ettiği şu hadistir:
“Bir mal üzerinden yıl geçmedikçe zekâta tabi değildir”. Ancak bu hadisin senedinde geçen Harise b. Muhammed, muhaddislerce zayıf görülmüştür.
b. Ali (r.a.)’den merfû olarak rivayet edilen 1573 no’lu hadisteki “üzerinden yıl geçmedikçe hiçbir malda zekât yoktur” ifadesidir.
c. Zekât namaz gibi vakti olan bir farzdır. Binaenaleyh namazı vaktinden önce kılmak nasıl caiz değilse, zekâtı da yıl dolmadan önce vermek caiz değildir.
Mâlikîler de bu görüştedirler. Ancak onların meşhur olan görüşlerine göre, zekatın yılın dolmasına bir ay kala verilmesi kerahetle beraber caizdir.
Hanefî, Şafiî ve Hanbelîler, bunların delil olarak ileri sürdükleri hadisleri şöyle yorumlamışlardır:
Bu hadisler, üzerinden yıl geçmeden malın zekâtının verilmesinin vâcib olmadığına delâlet ederler. Zekâtın yıl dolmadan önce verilmeyeceğine değil. Zira zekâtın yıl dolmadan önce verilebileceğine delalet eden hadisler vardır. Bu babta geçen hadisler onlardandır.