Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
MENASİK BAHSİ
49. Tavafta Iztıba’ Yapmak
Ya’lâ (b. Umeyye)’den; demiştir ki: Nebi (S.A.V.) bir ucunu sağ koltuk altından alarak sol omuz üzerine almak suretiyle yeşil bir kumaşa bürünmüş olduğu halde (Beyt’i) tavaf etti.
Diğer tahric: Tirmizî, hac; îbn Mâce, menâsik; Darimî, menâsik; Ahmed b. Hanbel, IV, 222-224, Bcyhâkî, es-Sünenü’l-Kübrâ, V, 79.
AÇIKLAMA:
“Iztıbâ” kelimesi, sözlükte pazuları göstermek anlamına gelir.Bir hac terimi olarak “iztıbâ” tavafa başlamadan önce üste alınan örtünün bir ucunu sağ koltuk altından alarak sol omuz üzerine atmaktır.
İslâm tarihinde kaydedildiğine göre, Nebi Efendimiz ashabıyla birlikte hicretin yedinci senesinde umre yaparken müşrikler gerek Peygamber Efendimiz ve gerekse ashabının bitkinlikten zorlukla yürüdüklerini söy leyerek onları seyre başlamışlardı. Bunun üzerine Hz. Nebi rîdâlarını “ıztıba” yaparak ve sağ omuzlarını açıkta bırakarak yürümüşler ve remel ve hervele yapmışlardı.
Hz. Nebi bu esnada “Bu gün kendisini onlara kuvvetli gösteren kişiye Allah rahmet etsin” buyurdular. Hanefi mezhebine göre erkekler için ıztıbâ’ ve remel arkasında sa’y olan her tavafta yapılır. Nafile olan tavaflardan sonra sa’y olmadığı için ıztıbâ’ ve remel yapılmaz. Kudüm tavafında remel yapılabilirse de remelin ziyaret tavafında yapılması daha iyidir.
İzah:
Bu hadis-i şerif erkekler için ıztıbâ’ın sünnet olduğuna delalet etmektedir, içlerinde imam Ahmed, İmam Şafiî ve Hanefî ulemâsının da bulunduğu cumhûr-ı ulemâya göre tavafın her turunda erkekler için ıztıbâ’ yapmak-sünnettir. Bu konudaki hadislerin tümünün ifâdesi hac ve umre tavaflarında ıztıbâ’ın sünnet olduğunda birleşmektedir. Bu konuda kudüm tavafından sonra sa’y yapılmış olması da şart değildir. Hanefî ulemâsıyla İmam Şafiî’nin görüşü budur, Hanbelî ulemâsına göre ise, ıztıbâ’ sadece kudüm tavafında yapılır ki, bu görüşü destekleyen bir delil mevcut değildir.
İmam Mâlik’e göre ise, tavafta ıztıbâ’ sünnet değildir. Fakat pek çok sahih hadislerle sabit olan Resûl-i Ekrem’in uygulaması İmam Mâlik’in bu görüşünün isabetsizliğini açıkça ve kesinlikle ortaya koymaktadır. Tavaf namazı esnasında ıztıbâ’ın sünnet olmadığında ulemâ arasında görüş birliği bulunduğu gibi kadınlara ıztıbâ’ gerekmediğinde de ittifak vardır. Çünkü kadınlar örtünmekle yükümlüdürler.