Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
BUYU’ ve İCARE BAHSİ
DEVAM: 27. Mudarebe (Rabbü’l-Mal’in Emrine) Muhalefet Etmesi
Hakîm b. Hizam (r.a)’dan rivayet edildiğine göre; Rasûlullah (s.a.v.) onu, bir dinar ile kendisi için bir kurban almak üzere gönderdi. Hakîm bir dinara bir kurban aldı ve o kurban’ı iki dinara sattı. Sonra da Rasûlullah (s.a.v.) için bir dinar’a (başka) bir kurban satın aldı. Bir dinarı da Hz. Nebi’e (s.a.v.) getirdi. Efendimiz o parayı sadaka olarak verdi ve Hakîm’e ticaretinin bereketli olması için dua etti.
İzah:
Tirmizî, buyu’
Hadisin isnadında meçhul bir şahıs vardır. Çünkü Husayn, hadisi kendisine Hakîm b. Hizam’dan nakleden zatın ismini vermemiş, “Medinelilerden bir ihtiyardan” ıiştir. Bu hal, görüşü hadisin delâletine uymayan Şafiî için bir mazeret olmuştur.
Avnü’l-Mabûd’da belirtildiğine göre Müzem, Şafiî’den el-Bârikî’nin hadisinin ona göre sabit olmadığını nakletmiştir. Yine Avnu’l-Ma’bud’da, Ebû Bekir el-Beyhakî’nin, “Ebû Husayn’a Hakîm b. Hizâm’dan hadisi nakleden ihtiyarı bilmiyoruz. Bu hadisçilerin haberleri kabulde ileri sürdükleri şartlardan değildir” dediği söylenmektedir.
Hattâbî de bu ve bundan önceki hadisin muttasıl olmadıklarını, çünkü HakîmMn bu hadisinde meçhul bir şahsın bulunduğunu ve onun kim olduğunun bilinmediğini, Urve’nin hadisinin isnadında ise “kabile”nin haber verdiğini söyleyerek bu yolun rivayet yolu olmadığını kaydeder.
Yukarıya aldığımız ifadeler hadisi tenkid etmekdir. Aynı hadisin Tirmizî’deki rivayetinde ise buradaki kopukluk yoktur. Çünkü orada Hakîm b. Hizâm’dan nakilde bulunan zatın Habib b. Ebî Sabit olduğu ifade edilmektedir. Ancak Tirmîzî, “Bİu hadisi sadece bu yolla biliyoruz. Buna göre, Habib b. Sabit, Hakîm b. Hizâm’dan hadis işitmemiştir” der.
Bezlü’l-Mechûd sahibi, Habib b. Ebî Sâbit’in, Hakîm b. Hizâm’dan hadis rivayet etmediği konusunda bir delilin bulunmadığını ve onun işitmesine engelin de olmadığını söyleyerek, Tirmizî’ye itiraz eder ve; “Habib’in, Hakîm’-den hadis işitmediğini kabul etsek bile bize göre mürsel delildir” der.
İhtiva ettiği hüküm itibariyle bu hadisin önceki hadisten hiçbir farkı yoktur. Görüldüğü gibi, haber verdikleri hâdiseler arasında da çok büyük benzerlik var. Sadece Rasûlullah’a koyun almak üzere giden şahıslar ayrı ve hâdisenin oluş tarzı biraz farklı. Bu iki hadisde konu. edilen olayların aynı mı yoksa farklı mı olduğu konusunda şerhlerde bir işarete rastlayamadık. Koyun almak için giden şahıslar ayrı olduğuna göre hâdiseler de farklı olmalıdır.
Önceki hadiste, hükümlerle ilgili yeterli malumat verilmiştir. Burada tekrarına lüzum yoktur.