Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
BUYU’ ve İCARE BAHSİ
DEVAM: 74. Bir Adam İflas Eder Ve Alacaklı Malının Aynını Onun Yanında Bulursa Ne Yapar?
Amra b. Halde’nin şöyle dediği rivayet edilmiştir: İflas eden bir arkadaşımız hakkında (görüşmek üzre) Ebû Hureyre (r.a)’e geldik. Size Rasûlullah (s.a.v.)’in hükmü ile hükmedeceğim; bir kimse iflas eder veya ölür de bir adam malını aynıyla bulursa ona (herkesten) daha müstehaktir, dedi.
İzah:
İbn Mâce. ahkâm
Sünen’in bir nüshasında, hadisin sonunda Ebû Davud’un şöyle dediği kaydedilmiştin. “Bu hadisi alan, Ebu’l- Mu’temir’dir, ama o kimdir? Yani onu tanımıyoruz.”
Ebû Davud’un bu sözleri hadisin zayıf olduğuna işaret etmektedir. Ancak, Avnu’I-Ma’bûd’da, değişik kaynaklardan nakiller yapılarak Ebu’l-Mu’temir’in tanınmış bir ravi olduğu belirtilmiştir.
Ebû Hureyre’nin bu hadisi mutlak olarak varid olmuştur. Borçlunun iflas etmesi ile ölmesi arasında bir ayırım yapılmadığı gibi, satıcının; parasının bir kısmını aldığına ya da almadığına dair bir kayıt da yer almamıştır. Hadis, bu şekliyle Şafiî mezhebinin görüşünü desteklemektedir.
Hanefîler; bu hadisin Ebû Hureyre’nin bir fetvası olduğunu, önceki hadiste ise Hz. Nebi (s.a.v.)’den buna muhalif bir hüküm rivayet ettiğini söylerler.
Netice şu ki; iflas eden kişinin elindeki malda alacaklıların hak sahibi olma biçimlerinde âlimlerin farklı görüşleri vardır. Bunların her biri Rasû-lullah (s.a.v.)’dan veya sahâbîlerden nakledilen haber ve hadislere dayanırlar. Ancak bu konudaki hadislerin bir kısmında zaaf alâmeti sayılabilecek bazı noktalar vardır. Bu noktalan kabul ve tayinde de âlimler ihtilâf ettikleri ve bu hadisler İslâm’daki bazı genel kaidelere aykırı düştüğü için ortaya farklı görüşler çıkmıştır.