Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
SALAT BAHSİ
DEVAM: 210-211. Cuma Bayram Gününe Rastlarsa
Ata (b. Ebî Rebâh) demiştir ki: (Abdullah) b. ez-Zübeyr devrinde cum’a ile bayram aynı güne rastladı. İbnu’z-Zübeyr: “İki bayram aynı günde birleşti” deyip erkenden ikisini birden iki rekat olarak kıldırdı. İkindiye kadar da bir daha namaz kılmadı.
İzah:
Bu ve bundan evvelki rivayetler Abdullah ez-Zübeyr’in bayram namazını kıldıktan sonra cumayı kılmadığını gösterir. Bu ilk rivayete de uygundur.
Hattâbî İbnu’z-Zübeyr’in yaptığı ile ilgili olarak şöyle der: “İbnu’z-Zübeyr’in yaptığı ancak cumanın zevalden önce olduğunu söyleyenlerin görüşüne göre caizdir. Bu da İbn Mes’ud’dan rivayet edilmiştir. Buna göre İbnu’z-Zübeyr bu iki rek’ati cuma olarak edâ etmiş, bayramı da cumaya tabî kılmış olur.”
Aynî ise, Hattâbî’nin görüşüne şu sözleriyle karşı çıkmıştır:
“Sahabilerin, “Sonra biz cumaya gittik fakat o gelmedi, biz de namazımızı tek başımıza kıldık” demeleri, Hattâbî’nin te’viline aykırıdır. Çünkü İbnu’z-Zübeyr’in ilk namazı bayram olarak kıldığı ashab tarafından bilinmiş olmasaydı, ashab cuma için camiye gitmez ve öğleyi kendi kendilerine kılmazlardı. Zeyd b. Erkam’dan rivayet edilen hadis de bizim görüşümüze te’yid eder. Çünkü Zeyd, Resûlullah’ın kıldığı namazın bayram namazı olduğunu sarahaten zikretmiştir.”
Nesâî’nin bir rivayetinde, İbnu’z-Zübeyr’in önce hutbe okuyup sonra namaz kıldırdığı zikrediliyorsa da, Aynî’nin dediği daha muvafık görünüyor. Çünkü bayram namazlarında hutbenin namazdan evvel okunduğu çok olmuştur. Hâkim’in Vehb b. Keysân’dan yaptığı bir rivayete göre Hz. Ömer de aynı şeyi yapmıştı. Öyleyse hutbenin namazdan evvel okunmuş olması, o namazın mutlaka bayram namazı olmasını gerektirmez.