Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
VİTR BAHSİ
7. Vitr’i Uyumadan Önce Kılmak
Ebû Hureyre (r.a.)’den; demiştir ki: Dostum (s.a.v.) bana üç şey vasiyet etti: Onları seferde de hazarda da asla terk etmem! Bunlar, iki rekat kuşluk namazı, her ay üç gün oruç tutmak ve vitri kılmadan uyumamaktır.
İzah:
Buhârî, teheccüd; savm; musâfirin; Müslim, müsafirin; Nesâî, siyam, kıyâmü’l-leyl; Dârimî, salat, sâvm; Ahmed b. Hanbel, II, 258, 260, 271, 277, 329, 347, 402.
Halil dost demektir. Dostun muhabbeti kalbe girdiği (hulul ettiği) için böyle denilmiştir.
Ebû Hureyre (r.a.) bu sözü ile mutlak sohbet ve sevgiyi kast etmiştir. Bir kimsenin başkasına “halîlim” (dostum) diyebilmesi ,için mutlaka bu sevginin iki taraflı olması gerekmez. Dolayisıyle bu hadis, “Eğer rabbimden başka dost edinseydim, Ebu Bekir’i edinirdim” mealindeki hadise muhalif değildir.
Ebû Hüreyre (r.a.) Resulüllah’ın kendisine vasiyyet ettiği bu üç şeyi hazarda ve seferde ihmâl etmediğini söylemiştir. “Hazarda ve seferde” sözünün yerine, Buhârî’deki rivayette “ölünceye kadar”, Müslim’in Ebu’d-Derdâ’dan rivayetinde ise, “yaşadığım müddetçe”, NesâTde de: “İnşallah ebediyyen” sözleriyle yer almaktadır.
Hz. Peygamberin tavsiye ettiği üç şeyden birincisi iki rekatlik kuşluk namazıdır. Bu namazın iki rekatle kayıtlanması ya en azına işaret etmek içindir, ya da maksat, mutlak mânâda kuşluk namazıdır. Çünkü kuşluk namazının daha fazla rekatle meşru olduğu daha önce geçmişti. Buhârî’nin rivayetinin mutlak mânâda “kuşluk namazı” şeklinde olması da buna delildir.
Efendimizin Ebu Hureyre (r.a.)’e her ay tutmasını tavsiye ettiği üç gün orucun “eyyâm-ı bîyz” denilen her ayın on üç, on dört ve on beşinci günlerinde olması muhtemeldir. Ayrıca güne işaret edilmeden mutlak mânâda “üç gün” başında, ortasında ve sonunda birer gün, her on günün başında bir gün olarak üç gün olma ihtimâli vardır.
Hz. Peygamber (s.a.v.)’ın bu orucu tavsiye etmesindeki hikmet, nefsi oruca alıştırmaktır. Bunun üç günle tahdidi de ayın tamamında oruç tutmuş gibi sevab elde etmek içindir. Çünkü Cenab-ı Allah’ın bir haseneye en az on misli sevab ile mukabele edeceği bilinmektedir.
Resul-i Ekrem’in Ebu Hüreyre (r.a.)’e, vitri “uyumadan önce” kılmasını tavsiye etmesi, onun, gecenin sonunda uyanamayacağını bildiğinden dolayı olsa gerektir. İbn Hacer’in beyânına göre Ebû Hureyre (r.a.) akşamları geç vakte kadar, öğrendiği hadisleri unutmamak için tekrarlamakla vakit geçirir, bu yüzden de geç yatardı. Onun için yattıktan sonra gece yarısından sonra uyanıp da vitri kılamama ihtimali vardı. Bu yüzden Efendimiz (s.a.v.)’in tavsiyesi sadece ona mahsustur. Dolayısıyla bu hadis, bundan sonraki bâbda gelecek olan ve vitri gecenin nihayetine te’hir etmenin efdâl olduğunu bildiren hadislere muhalif değildir.
Fahr-i Kâinât’ın tavsiyelerinin sadece namaz ve oruca münhasır olması onların bedenî ibâdetlerin en şereflileri olduğu içindir. Namazlar içerisinde vitir ve kuşluk namazlarını seçmesi, vitrin bazı âlimlere göre vâcib, ulemânın cumhuruna göre de sünnetlerin en kuvvetlisi olduğu içindir. Kuşluk namazının da insanın mafsalları için istenilen günlük sadakaya kâfi gelmesi yönündendir.