Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
MENASİK BAHSİ
DEVAM: 24. Kır’an Haccı
Nebi (s.a.v.)’in zevcesi Hafsa (r.anhâ)’dan rivayet edildiğine göre, Kendisi (Veda Haccında) Ya Resûlullah, (bu) insanlara ne oluyor da sen umre (için girdiğin) ihramından çıkmadığın halde onlar ihramdan çıktılar? demiş. Resûl-i Ekrem de; “Ben başımı keçeledim, kurbanıma nişan taktım. Binâenaleyh kurbanı kesinceye kadar ihramdan çıkamam” buyurmuşlar.
İzah:
Buhârî, hac, libâs; Müslim, hac; Nesâî, menâsik; İbn Mâce, menâsik; Ahmed b. Hanbel VI, 125.
1803 nolu hadis-i şerifin izahında açıkladığımız gibi konumuzu teşkil eden bu hadis-i şerifte “umre” kelimesi “hac” anlamında kullanılmıştır. Çünkü hem umrede hem hacda “kast” ve “ziyaret” manâsı bulunduğundan ve hacla umrenin amellerinin büyük bir kısmı müşterek olduğundan bu iki kelimeden birinin diğeri anlamında kullanılması caizdir. Özellikle burada bir cüz olan umre zikredilmiş, kül olan kıran haccı kastedil-mişde olabilir. Yahutta Resûl-i Ekrem (s.a.v.) Serîf de halka umreye girmelerini emredince, Hz. Hafsa Resûl-i Ekrem’in de hacı feshederek umreye niyet ettiğini zannettiği için ya da Resûl-i Ekrem’in mîkatte umreye niyet ettiği inancında olduğu için hac yerine umre tabirim kullanmış olabilir.
Oysa, 1795 numaralı hadis-i şerifin şerhinde de açıkladığımız gibi, Resûl-i Ekrem’in Veda haccında hacc-ı kıran yaptığı kuvvetli delillerle sabittir.
Her ne kadar bazı kimseler metin geçen kelimesindeki “min” harf-i cerrinin “bi = ile” anlamında kullanıldığım söyleyerek, bu cümleye “sen haccını umreye tebdil etmekle, ihramdan çıkmadığın halde onlara ne oluyor da çıkıyorlar?” mânâsı vermişlerse de, Nevevî’ye göre bu mânâ yanlıştır.[Nevevî, Şerhü Müslim, VIII, 212.]
Bazıları da “bu hadiste geçen sözünü Nâfî’den sadece Mâlik rivayet etmiştir. Mâlik’ten başka rivayet eden olmamıştır” demişlerse de, bu söz de yanlıştır. Çünkü, sözünü Nâfî’den bir cemâat rivayet etmiştir. Ubeydullah b. Ömer ile Eyyûb b. Ebî Temime de bunlar arasındadır. Bu iki zât İmâm Mâlik gibi Nâfi’in râvilerindendir.
Uzun süre ihrâmlı olarak kalacak olan kimseler kene, karınca gibi haşerelerin, toz ve toprağın saçlar arasına girmesini ve saçların dağılmasını önlemek için bunları ya zamkla ya da buna benzer bir şeyle yapıştırıp toplarlar, buna “başı keçelemek” denir. Hadis-i şerifte de kastedilen budur.
“Kurbanı nişanlamak” ise, hayvanın boynuna ip gibi birşey takmakla olur.