Hadis Ansiklopedisi Trke Hadis Kaynaklar
SÜNEN EBU DAVUD
MENASİK BAHSİ
DEVAM: 24. Kır’an Haccı
İbn Abbas’dan rivayet edildiğine göre Muâviye O’na; Ben Resûlullah (s.a.v.)’in saçından (bir kısmını) Merve’de makasla kısalttım-veya-Merve’de O’nun saçının-makasla kısaltıldığını gördüm demiştir.
İzah:
Buhari, hac; Müslim,,hac; Ahmedb. Hanbel, IV, 96 98-Nesâî menâsik 183.
(Bu hadisi) ibn Hallad dediki; Muâviye (Rivayetinde); “Ahbarahû” sözünü zikretmedi.
Bu hadis-i şerif Nesâî’nin rivayetinde “Bir umre esnasında Resûllullah’ın saçlarını Merve’de makasla kısalttım” şeklinde geçmektedir. İlim adamlarının beyânına göre burada kasdedilen umreden maksat, Ci’râne umresidir. Çünkü Hz. Muâviye bu umre sırasında müslüman olmuştur. Veda Haccında Hz. Nebiin saçını. Hz. Muâviye’nin kısalttığı iddia edilemeyeceği gibi, hicretin 7. yılında yapılan kâza umresinde kısalttığı da iddia edilemez. Zira, Hz. Muâviye’nin o tarihlerde henüz müslüman olmadığı, ancak hicretin 8. yılında müslüman olduğu bilinmektedir.[Nevevî, Şerhu Müslim, VIII, 231.]
Bu hâdisenin Veda Haccında olduğunu düşünmek de doğru değildir. Çünkü Hz. Nebi, Veda Haccında hacc-ı kırana niyet etmişti. Bu hacda Minâ’da tıraş olduğu ve saçlarını Ebû Talha’mn halka dağıttığı kesinlikle bilinen bir gerçektir.
Ancak Hafız İbn Hacer’in beyânına göre Hz. Muâviye, aslında Hudeybiye musâlahası ile umretü’1-kazâ arasında müslüman olmuş, fakat korkusundan müslümanhğım açıklayamamıştı. Nitekim, İbn Asâkir de, Târih-i Dımaşk’ında bu gerçeği açıkladıktan sonra şunları söylüyor: “Hz.Nebi, kâza umresi yapmak üzere Mekke’ye gelince Mekkelilerin pek çoğu Mekke’nin dışına çıkmışlardı. Hz. Muâviye’yi kendi aralarında göremi-yorlardı. Ashâb-ı kiram da Beyt’i tavaf ediyorlardı. Hz. Muâviye’nin Hz. Nebiin saçını kısaltmak için Mekke’de kalmış olması ihtimâlden uzak değildir. İbn.Asâkir’in bu rivayeti ile Müslim’in rivayet ettiği şu hadis-i şerif arasında da bir çelişki yoktur: “Sa’d b. Ebi Vakkas’a müta’yı sordum da:
Biz onu yaptık, dedi. Ve Hz. Muâviye’yi göstererek
Bu, o gün Uruş’ta kâfir olarak bulunuyordu, dedi.[Müslim, hac]
Bu durum, Hz. Mu’âviye’nin kâza umresinde müslüman olduğunu ancak fetih gününe kadar müslümanhğım açıklamayadığını, dolayısıyla Hz. Nebiin saçlarını kâza umresinde kısaltmış olabileceğini mümkün kılmaktadır.
Her ne kadar Nesâî’de “Mu’âviye anlatıyor: Beytullah’ı tavaftan ve Safa ile Merve arasında sa’yettikten sonra Zilhicce’nin ilk on günü içinde yanımda bulunan makasla Resûlullah’ın saçlarının uçlarını toplayıvermiştim”[Nesâî, menâsik]
anlamında bir hadis-i şerif varsa da, bu hadis-i şerif, hadis otoriteleri tarafından kabul edilmemiştir. Çünkü Nebiimiz Veda Haccında Minâ’ya varıncaya kadar ihramdan çıkmamıştır. Nitekim, Kays, bu hadis hakkında şöyle demiştir: “Muâviye’nin “Hz. Nebiin saçlarını Safa ile Merve arasında tıraş ettim” demesini halk kabul etmedi.”[Nesâî, menâsik]
Hafız İbn Hacer’e göre Kays önce bu hadisi mânâ olarak rivayet etmiş sonra bu hadisin hadis otoritelerinin tasvibine mazhar olmadığını görmüştür.[İbn Hacer, Feihu’I-Bârî, III, 368.]