Sahih-i Buhari – 76. Fitr Sadakasının Bayram Namazından Önce Verilmesi

76. Fitr Sadakasının Bayram Namazından Önce Verilmesi

[ 1509 ] ibn Ömer r.a. Şöyle demiştir: “Resûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem fitr sadakasının cemaat bayram namazına çıkmadan önce verilmesini emretmiştir.”

[ 1510 ] Ebu Saîd el-Hudrî r.a. şöyle anlatır: Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem zamanında, bayram günü, bir sa’ yiyecek maddesi (fitr sadakası olarak) verirdik. Yiyecek maddelerimiz, arpa, kuru üzüm, kurutulmuş yoğurt ve kuru hurma idi.”

AÇIKLAMA:

İbnü’t-Tin, “Bayramdan önce, sabah namazından sonra, bayram namazına Çıkmadan önce demektir” demiştir.

ibn Uyeyne ise “Tefsirinde, Ömer ve İkrime’den naklen şöyle demiştir: “Kişi, (ıtır sadakasını) bayram günü iki namaz arasında (sabah namazı ile bayram namazı arasında) verir. Çünkü Allah Teala, “Temizlenen, Rabbinin adını anıp Ona kulluk eden kimse kuşkusuz kurtuluşa ermiştir”[A’la, 14] buyurmaktadır.

77- Hürlerin Ve Kölelerin Fitr Sadakası Verme Yükümlülükleri

Zührî ticaret için elde bulundurulan kölelerle ilgili olarak, “Ticaret malı olduğu için zekatı verilir. Diğer yandan fitr sadakası da verilir” demiştir.

فكان ابن عمر رضي الله عنهما: يعطي التمر، فأعوز أهل المدينة من التمر، فأعطى شعيرا. فكان ابن عمر: يعطي عن الصغير والكبير، حتى إن كان يعطي عن بني. وكان ابن عمر رضي الله عنهما: يعطيها الذين يقبلونها، وكانوا يعطون قبل الفطر بيوم أو يومين .

[ 1511 ] İbn Ömer r.a. şöyle demiştir: “Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem, erkek ve kadına, hür ve köle’ye, bir sa’ kuru hurma veya bir sa’ arpa’yı fitr (ya da Ramazan) sadakası vermesini farz kılmıştır. Daha sonra insanlar yarım sa’ buğdayı bunlara denk kabul etmiştir.”

Ravi Nafi’ şöyle anlatır: “İbn Ömer r.a. kuru hurma olarak verirdi. Bir ara, Medineliler (kıtlık nedeniyle) hurma sıkıntısı çektiler. Bundan dolayı fitr sadakasını arpa olarak vermişlerdi.

İbn Ömer. küçük, büyük, nafakasını karşılamakla yükümlü olduğu kimselerin fitr sadakasını verirdi. Hatta çocuklarımın fitr sadakalarını da verirdi. O, fitr sadakasını kabul edenlere verirdi. Halk ise, fitr sadakasını bayramdan bir – iki gün önce verirdi.”

AÇIKLAMA:

Malik’in, Muvatta’da Nafi’den naklettiğine göre İbn Ömer fıtır sadakasını kuru hurma olarak verirdi. Sadece bir kere arpa olarak vermiştir.

İbn Ömer’in, hurma olarak vermesi, fıtır sadakası olarak hurma vermenin en faziletli yöntem olduğuna işaret etmektedir.

Cafer el-Ferbabî Ebu Miclez yoluyla şöyle rivayet etmiştir: “Allah uygu­lamalar için genişlik tanımıştır. Buğday hurmadan daha iyidir. Buğday veremez miyiz?” diye sordum. İbn Ömer, “Ben sadece sahabîlerin verdiği gibi veririm” dedi. Demek ki onlar, fıtır sadakasını, saklanıp bekletilebilen gıda maddelerinin en değerlisi (hurma) ile vermekteydiler. Çünkü Ebu Saîd el-Hudrî hadisine göre, her ne kadar İbn Ömer, sadece hurma olarak verilebileceğini anlamış olsa bile, hurma diğerlerine göre daha üstündür. Allah (c.c) en iyisini bilir.

İbn Ömer’in uygulaması, rivayet ettiği hadisi en iyi anlayan kişinin o olması gerektiği anlayışından dolayı zikredilmiştir.

Nafi’in oğullarının fıtır sadakasını vermesi, eğer Nafi’ onun kölesi iken vermiş İse, bunda her hangi bir sorun yoktur. Eğer azat ettikten sonra ise, bu durumda İbn Ömer’in, bunu teberru olarak yaptığı kabul edilir.

İbnü’l-Münzir, İbn İshak’tan şöyle nakletmiştir: “Nafi’in aktardığına göre, İbn Ömer, ailesinden, hür, köle, küçük, büyük olanların ve Müslüman olsun kafir olsun kölelerinin fıtır sadakasını verirdi.”

Bu rivayet, İbn Reşîd’in daha önce geçen görüşünü desteklemektedir.

İbnü’l-Münzir, bu rivayeti, kafirler için nafile olarak verdiği şeklinde yorum­lamıştır.

“Kabul edenlere” sözü, devlet başkanının fıtır sadakalarını toplamak için tayin ettiği görevliler anlamındadır. İbn Battal da kesin olarak bu görüştedir.

Ibnü’t-Teymî ise, “Ben fakirim” diyenler anlamında olduğunu belirtmiştir, birincı görüş daha güçlüdür.

78- Küçüklerin Ve Büyüklerin Fitr Sadakası Verme Yükümlülükleri

[ 1512 ] İbn Ömer r.a. şöyle demiştir: “Resûlullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem fitr sadakasını, küçük, büyük, hür, köle (herkese), bir sa’ arpa veya bir sa’ kuru hurma olarak vermeyi farz kılmıştır.”

KİTABU’Z-ZEKAT BİTTİ.